De poster was niet van de bioscoop
Aan de basis van de hele filmposterverzamelaarsmarkt ligt één administratief feit: de bioscoop kreeg de posters in bruikleen. In de Verenigde Staten regelde National Screen Service dat decennialang centraal — het materiaal werd verhuurd bij de film en moest daarna terug of vernietigd worden.
Dat verklaart waarom originele filmposters van voor het midden van de jaren tachtig zeldzaam zijn in verhouding tot de oplage, en waarom exemplaren die bewaard bleven vaak uit de nalatenschap van een bioscoopbeheerder komen die zich niet aan de regels hield.
Gevouwen is vaak een goed teken
Diezelfde distributie verklaart de vouwen. Posters gingen in een envelop of doos mee met de filmrollen, dus ze werden in vieren of achten gevouwen. Pas vanaf ongeveer het midden van de jaren tachtig werd het gebruikelijk om ze opgerold te versturen.
Bij een affiche uit 1955 dat kaarsrecht en vouwloos is, is voorzichtigheid dus op zijn plaats. Het kan een ongebruikt exemplaar zijn, maar het kan net zo goed een moderne herdruk zijn. Bij een poster uit 1998 geldt precies het omgekeerde.
Formaten per land
De Amerikaanse standaard is de one-sheet: tot 1985 ongeveer 69 bij 104 centimeter, daarna iets korter. Daarnaast bestaan de brede half-sheet en lobbykaarten van ongeveer 28 bij 36 centimeter, die per set van acht werden geleverd.
Europa deed het anders. In Frankrijk hangt de grande van 120 bij 160 centimeter, met de petite van 60 bij 80 als kleine broer. België gebruikte een klein liggend formaat, Italië de forse due fogli. Wie een poster wil inlijsten, doet er goed aan die maat eerst te controleren: standaardlijsten sluiten er zelden op aan.
De Poolse school
Een apart hoofdstuk zijn de Poolse filmaffiches uit de jaren vijftig tot tachtig. Omdat de distributie in staatshanden was en de buitenlandse studio's geen zeggenschap hadden over het reclamemateriaal, tekenden Poolse ontwerpers hun eigen versie van westerse films.
Het resultaat is beeld dat vaak niets met de film te maken heeft en wel alles met de indruk die de ontwerper eraan overhield: geschilderd, associatief en soms ronduit onheilspellend. Voor wie iets aan de muur wil dat niet meteen herkenbaar is als merchandise, is dit de interessantste hoek van de markt.
Wat de prijs bepaalt
In volgorde van belang: de film, het jaar, het land van uitgifte en de staat. Een eerste Amerikaanse uitgave uit het jaar van de première is vele malen meer waard dan een heruitgave bij een latere heropvoering, en die heruitgaven zijn vaak alleen te herkennen aan een klein regeltje onderaan het vel.
De poster bij dit artikel is een steendruk uit 1927 voor The Siren van Columbia Pictures — uit de periode waarin filmaffiches nog op steen werden gedrukt, met vlakke kleuren zonder rasterpunten. Hoe u dat verschil met een loep vaststelt, staat in origineel of herdruk.